Review Hifiman Sundara over-ear hoofdtelefoon

Voordelen

  • Makkelijk aan te sturen
  • Gebalanceerd geluid
  • Niet het gevoel naar een open back te luisteren

Nadelen

  • Het is toch een open back
  • U wilt hierna meer…
  • Prijs: € 500

    Bouwkwaliteit
    Comfort
    Weergave
    Prijs
    Hifiman Sundara

    HiFiMan… een merk dat onder hoofdtelefoonliefhebbers een grote reputatie heeft als producent van hoge kwaliteit planar hoofdtelefoons. HiFiMan heeft recentelijk de collectie een reshuffle laten ondergaan. Sinds 2007, toen de eerste hoofdtelefoons van HiFiMan het licht zagen, werden de types aangeduid met letters en cijfers: de HE6, HE500. In navolging van het topmodel worden nu alle modellen voorzien van namen in het Sanskriet. We testen voor u de Einsteiger, de Sundara.

    In 2007 richtte Dr. Fang Bian HiFiMan op. Het hoofdkwartier van het bedrijf was in de eerste jaren in de VS en sinds 2014 in het Chinese Tianjin; R&D gebeurt vanuit Shanghai, software wordt ontwikkeld in Shenzhen, de hoofdtelefoons in Dongguan en de muziekspelers in Kunshan.

    Fang Bian haalde een PhD in New York met als specialisatie nanotechnologie en met HiFiMan combineert hij zijn passie voor hoge kwaliteit personal audio en techniek. HiFiMan wordt in relatief korte tijd bekend onder audioliefhebbers vanwege de innovaties in planar magnetostatische techniek (vooral het steeds dunner worden van de driver) en extravagante vormgeving. Zowel in geluidskwaliteit als in vormgeving verzamelde HiFiMan in tien jaar een indrukwekkend aantal prijzen. En dan de naam…HiFiMan. Waar zou die vandaan komen?

    Opbouw serie

    De eerste planar hoofdtelefoon van HiFiMan was de HE5. In de jaren daarna verschenen er vele verbeterde versies. In de prijsklasse onder de 1000 euro zien we een enkel model; daarboven is er aanzienlijk meer keuze. Het topmodel, de Shangri-La, gaat voor maar liefst 50.000 euro over de toonbank; u krijgt daarvoor een electrostatische hoofdtelefoon en een buizenversterker. Dat klinkt wat basaal, maar als we u vertellen dat de driver slechts 0,001 mm dun is en dat de 300B buizen zonder tussenkomst van condensatoren of trafo’ s op de headset wordt aangesloten, gaat u vast rechtop zitten. Of niet. Hoe dan ook, als we de historie van de series bekijken, zien we dat HiFiMan in de relatief korte periode van 2007-2017 twaalf modellen planar hoofdtelefoons op de markt heeft gebracht. En dan hebben we het nog niet over de in ear monitor-lijn of de muziekspeler-serie…

    De planar HiFiMan hoofdtelefoons, met de in 2015 verschenen HE1000 (prijs ± € 3.000) als meest iconische type, hebben zich in die tien jaar klankmatig ontwikkeld. Uw redacteur heeft op audioshows mogen luisteren naar verschillende uitvoeringen die zich erg nadrukkelijk presenteerden in de hoge frequenties. Zeer snelle drivers maar de balans tussen snelheid, hoge tonenweergave en overzicht/controle was soms wat naar de achtergrond verdwenen. Andere types waren juist weer erg warm en gemoedelijk maar misten weer de pit en drive van een snelle weergever. Hierbij moeten we aantekenen dat deze impressies op shows zijn opgedaan en dat het bij hoofdtelefoons in deze categorie gaat om nuances in een ‘eredivisie’ van hoofdtelefonie.

    Transcendentie

    Dat gezegd hebbend, lijkt het erop dat HiFiMan met de verandering in naamgeving ook uiting wil geven aan het bereiken van een volgende fase in ontwikkeling. De eerste tien jaren hebben het merk een solide reputatie opgeleverd in het hogere en topsegment van hoofdtelefoons. Nu komt het aan op consolidatie en daar horen producten bij die voor meerdere jaren gezaghebbend zijn. Geen onlogische gedachte van HiFiMan om dan Sanskriet te gebruiken; een van ’s-werelds oertalen waar in het Nederlands woorden als yoga en nirvana zijn overgenomen.

    Maar we dwalen af, terug naar de HiFiMan Sundara, het instapmodel in de Referencelijn van HiFiMan en opvolger van de HE400. De betekenis van het woord Sundara is ‘mooi’ of ‘aantrekkelijk’; dat belooft wat!

    [nextpage title=”Uiterlijk”]

    De Sundara wordt geleverd in een vierkante doos met een satijnachtig bedje en dat is ook meteen waarin u het toestel opbergt. Verder is meegeleverd een 150 cm lange kabel met een haakse 3,5 mm plug, in metaal uitgevoerd. Deze ziet er lekker robuust uit. De hoofdtelefoon is zeker in vergelijking met eerdere HiFiMan-modellen sober uitgevoerd. Geen horizontale chroomkleurige lijnen op de oorschelpen maar in plaats daarvan een soort zwartmetalen raster; geen contrasterend hout maar geanodiseerd aluminium, ook zwart. Geen toeters en bellen, just cans. We vinden deze strakke en simpele uitvoering eigenlijk wel mooi.

    Met een gewicht van 372 gram is de Sundara licht voor een planar hoofdtelefoon. Dat is prettig voor het draagcomfort. De hoofdband is nieuw ontwikkeld door HiFiMan; de metalen buitenband van eerdere modellen heeft plaatsgemaakt voor een uitvoering die minder gevoelig is voor contactgeluid. Het op maat instellen van de Sundara gaat wat zwaar; we moeten enige moeite doen om de oorschelpen op de juiste afstand te krijgen. Dat kan een punt van nieuwigheid en stijfheid van het materiaal zijn. Eenmaal afgesteld, voelen we lekker zachte oorkussens van leer die het oor omringen. Deze oorkussens zijn bovendien asymmetrisch vormgegeven (aan de voorkant een dunnere ‘wang’ dan achterkant), net zoals de HE1000. Het fijne van open hoofdtelefoonsystemen is dat we al bij het opzetten geen gevoel ervaren van opgesloten zijn. Het betekent ook dat er een open verbinding is tussen uw oren en de buitenwereld, en vice versa. Zet u het geluid harder, dan genieten uw huisgenoten mee. En als iemand buiten 100%NL afspeelt op een JBL Boombox  dan geniet u mee.

    Innerlijk

    Tijd om te luisteren. Als geluidsbron gebruiken we de afspeelapplicatie VOX voor Mac OSX en we spelen lossless muziekbestanden af vanaf een iMac 27”. Muziek komt vanaf de Mac, of van de NAS (Synology DS 214 Play). Via USB gaat het signaal naar de Mutec MC-3+ USB Master Clock Generator en van daaruit via AES naar de Sennheiser HDVD800 hoofdtelefoonversterker. Als tweede hoofdtelefoonversterker gebruiken we de Fostex HP-V1, een portable versterker voorzien van buizen. Netfilter PFM2 van Van Medevoort, stroombekabeling van Supra en Weiss.

    Er zijn hoofdtelefoons waar je meteen een match mee hebt; hij zit goed, het klinkt goed en je wilt hem eigenlijk niet meer afdoen. Met de Sundara hadden we zoiets onmiddellijk. Best wel lastig als we nog aan het begin staan van een test-run, metingen, zo objectief mogelijke oordeelsvorming en andere zaken waar reviewers zoal mee te maken hebben.

    Laten we beginnen met de specificaties. Een frequentierespons van 6Hz tot 75kHz is gebruikelijk voor planar hoofdtelefoons. De impedantie van 37 Ohm en gevoeligheid van 94 dB vertelt ons iets over het gemak waarmee de Sundara zich laat aansturen.

    Pakweg 10 jaar geleden waren planar magnetostatische hoofdtelefoons pas echt op waarde te schatten wanneer deze werden gekoppeld aan een krachtige hoofdtelefoonversterker. Mede dankzij merken als HiFiMan, maar ook Oppo, Audeze en Fostex zijn planar hoofdtelefoons niet alleen een stuk makkelijker geworden in aansturing maar zijn ze ook in prijs een stuk bereikbaarder geworden. Wat is gebleven is de snelheid van dit type driver. Electrostaten en magnetostaten hebben een heerlijk natuurlijke, open en dynamische weergavekarakteristiek. Het nadeel van dit type in luidsprekers, namelijk het ontbreken van laagdruk, is bij hoofdtelefoons bijna niet van toepassing (afhankelijk van de architectuur van de hoofdtelefoon).

    We draaien van Marcus Miller ‘Papa Was A Rollin’ Stone’. Een track die we bij optredens gebruiken als de PA is aangesloten en we willen checken of er wel genoeg ‘oomph’ in de zaal zit. De slap-bas van Miller rolt ons hoofd binnen en we luisteren de hele track af, ruim 6 minuten. Dan meer akoestisch, Gregory Porter. In eerdere reviews hebben we daar al eens over geschreven. Zijn bariton is zo rijk aan boventonen én gruizigheid (of moeten we schrijven) grunt?), dat de mate waarin een speaker erin slaagt om dit te ontrafelen, veel zegt over de resolutie ervan. Volgende track: Mercedes Benz, origineel van Janis Joplin maar dan a capella gezongen door een Frans ensemble (arr. E. Moulin). Het komt van een demo-album van Focal en we hebben het nummer daarna helaas nooit op een andere release aangetroffen. Koormuziek is lastig op te nemen en even lastig om goed en natuurgetrouw weer te geven. De muziek kan als een massief blok op u af komen en dan kunt u inderdaad beter dekking zoeken.

    Hoe dan?

    En hoe klonk het dan, vraagt u zich af. Welnu, onze eerste indruk werd bevestigd en versterkt. Dit is een zeer muzikale hoofdtelefoon die we eigenlijk niet meer af wilden doen. Het paradoxale is dat we niet het gevoel hadden naar een open systeem te luisteren. De basweergave is dermate krachtig en vol dat die meer past bij een gesloten systeem. Pas als we (met enige tegenzin) de Sundara afzetten, hoorden we de kenmerkende lekkage van geluid. De Sundara trekt ons als het ware de muziek in. We vermoeden dat er enige kleuring is toegepast, de klanksignatuur is warm-open-ruimtelijk. We zijn benieuwd naar de metingen.

    We hebben de Sundara ook getest op verschillende versterkers en rechtstreeks op een mobiele telefoon. Om met dat laatste te beginnen; dat klinkt op zich prima. Zetten we een Audioquest Dragonfly Red ertussen, dan merken we al het verschil tussen gewoon goed en heel goed; meer rust, resolutie. Met de versterkers van Oppo, Fostex en Sennheiser komt daar nog controle bij. Het aardige is dat de Sundara heel goed laat horen waar de verschillen in weergave precies zitten. En nog aardiger is dat het in alle gevallen fijn klinkt. We horen hier de impedantie en hoge gevoeligheid terug in de weergavekarakteristiek.

    [nextpage title=”Les autres”]

    We hebben de Sundara bij de importeur kunnen vergelijken met de HE1000. Klinkt deze echt 2.500 euro beter? Ja, maar dan moet u er wel een goede hoofdtelefoonversterker bij uitzoeken. En wellicht speciale kabels om uw muzikale smaak een finetune te geven. Het is bij hoofdtelefoons net als bij luidsprekers; u gaat een high end luidsprekerset met hoogwaardige interne bekabeling, drivers en electronica toch ook niet aansturen met een instapmodel versterker en standaard luidsprekerkabel? Natuurlijk zal de luidspreker muziek weergeven maar u haalt er lang niet uit wat erin zit. Het prettige van de Sundara is dat hij in alle gevallen prettig zal klinken. En dat u met relatief kleine (financiële) stappen een upgrade van uw personal audiosysteem kunt bereiken.

    De Oppo PM-3 en MrSpeakers ÆON Flow open zijn directe concurrenten. Zowel in prijs als signatuur, hoewel de Oppo een gesloten systeem is. De Oppo PM-3 heeft niet alleen qua specificaties een beperktere frequentierespons; we horen dat ook. In een A-B vergelijking is de ruimtelijke afbeelding minder groot, de dynamiek wat vlakker (ondanks het gesloten systeem).  We merken hier dat de HiFiMan Sundara weer een nieuwe generatie vertegenwoordigt. Was de Oppo PM-3 in 2015 een sensatie in zijn prijsklasse, anno 2018 speelt de Sundara de Oppo weg. We hebben de MrSpeakers onlangs alleen als gesloten systeem beluisterd. In de review beoordelen we de basweergave als verbeterpunt, en het feit dat u echt een aparte hoofdtelefoonversterker nodig hebt om ten volle van de ÆON Flow te genieten. De HiFiMan Sundara klinkt zonder aparte hoofdtelefoonversterker al goed, en kost u € 400 minder.

    [nextpage title=”Metingen”]

    Hoewel cijfers natuurlijk niet alles zeggen – een frequentierespons zegt niets meer of minder dan een tuning – is het wel interessant om te kijken of een fabrikant zich een beetje aan de regels houdt. Kloppen de specificaties wel?

    We zien een keurige respons. Echter, 6 Hz zien wij niet. We vragen ons dus af hoe Hifiman daar bij komt. Echter: we zien wel bijzonder goede vervormingscijfers. Zeker voor een model in deze klasse. Vervorming in het laag duikt al bij 90 Hz ruim onder de 1%. Met een minimum van -80dB bij 5 kHz. Dat is 0.01%… heel bijzonder.

    Impulsgedrag is super met minimale na-ringing.

    [nextpage title=”Specificaties Hifiman Sundara”]

    Type hoofdtelefoon Open back, planar
    Drivers 50mm, magnetostatisch
    Impedantie 37 Ohm
    Gevoeligheid 94 dB/1mw
    Frequentiebereik 6 Hz – 75 kHz
    Gewicht 372 gram
    Prijs 500 euro

     

    !

    5 reacties

      1. Goedemorgen,

        Ons zijn geen problemen bekend en een kort rondje rondvragen en op internet zoeken leverde ook geen informatie op. Ik heb zelf een Sundara en die wordt intensief gebruikt. Geen problemen mee.

    Geef een antwoord