Luidsprekerplaatsing voor gevorderden

in Achtergronden (406) | Hi-Fi (781) | Achtergronden (261) | Akoestiek (15) | Technisch (61) |


We hebben al eerder geschreven over het goed plaatsen van luidsprekers. De reden is dat het een zeer belangrijk onderdeel is van de prestaties van een hifi-systeem. Hoe goed de luidsprekers ook zijn: als ze niet goed staan, klinkt het nergens naar. We bespreken nu een filosofie van Wilson Audio: niet de minste fabrikant!

Wilson Audio is een Amerikaanse luidsprekerfabrikant die in 1973 begonnen is. De eerste luidsprekers kwamen rond 1980 in omloop. Nu is het een waar icoon in de high-end kringen. Volgens ons is de Sasha Watt Puppy één van de populairste modellen vanwege betaalbaarheid en prestaties. Tevens denken we niet dat de Alexandria of de Maxx in veel woonkamers past.

Akoestiek

Allkoestiek heeft interessante oplossingen om reflecties aan te pakken.

We kunnen het niet vaak genoeg zeggen: behalve de luidsprekers, heeft nog een ander aspect een enorme impact op de prestaties van een systeem: akoestiek. Een goed geluid begint met een goede ruimte. Een ruimte met gecontroleerde galm, reflecties en demping. Nu gaan we daar niet nog een keer op in. Als u daar meer over wilt lezen, kijk dan hier eens:

Dat zijn twee verhalen waar akoestiek (en oplossingen daarvoor) aan bod komt. We gaan in dit verhaal er vanuit dat u al naar de akoestiek hebt gekeken. Nu gaan we de luidsprekers goed neerzetten.

Neutrale zone

Neutrale zone

De neutrale zones zijn - als het goed is - twee vierkante 'zones'. Daar zet u de luidsprekers neer.

Wilson Audio gaat bij het plaatsen van luidsprekers op zoek naar de neutrale zone in de kamer.  Dit is een zone waarin de luidspreker het meest neutraal klinken: geen actieve werking van de achterwand, zijwand of directe reflecties van meubels. In veel gevallen is deze zone meer dan 50 cm van de achter- en zijwand. Houd daar dus rekening mee.

U kunt deze zone vinden in zes stappen (het is gemakkelijk als iemand op de luisterpositie zit):

  1. Ga tegen de muur achter de luidspreker (of waar de luidspreker komt) staan. Ga nu praten. Als het goed is, klinkt de stem klein en ‘hard’. Dat komt doordat u tegen de achterwand praat en het geluid direct reflecteert.
  2. Terwijl u praat, loop achterwaards rustig de kamer in (zorg dat er niets achter u staat). Loop parallel aan de zijwand. Als het goed is zal de stem steeds meer open en natuurlijk klinken.
  3. Op een gegeven moment zal de stem neutraal klinken. U hebt nu de ‘rand’ van de neutrale zone bereikt. (Plak hier een stukje tape).
  4. Als u verder loop (ongeveer 20 cm) zal op een gegeven moment de stem focus verliezen. Dit is het einde van de neutrale zone. Plak weer een stukje tape.
  5. Nu gaan we hetzelfde doen met de zijwand. Ga – op de ‘lijn’ van de neutrale zone van de achterwand – tegen de zijwand staan en ga weer praten. Op het moment dat de stem vrij komt, plak een stukje tape om het begin van de neutrale zone te bepalen. Loop weer verder om het einde te bepalen. Het punt waarop de neutrale zones kruisen, is het ideale punt.
  6. Voer het proces voor beide speakers uit om de neutrale zones te bepalen.

Theoretisch zou de zone parallel aan de achterwand lopen. Echter, door ramen, gordijen en meubels zal dit niet altijd het geval zijn. Besef dus dat de linker en rechter luidspreker niet even ver van de wand hoeven te staan! Ze moeten uiteraard wel symmetrisch worden ingedraaid voor een correcte weergave.

Akoestiek 101

Nagalmmeting

Een nagalmmeting geeft veel inzicht in de akoestiek.

Is akoestiek nog wel een punt van aandacht: is de ruimte bijvoorbeeld te ‘hard’, dan zijn er een paar gemakkelijke dingen die u kunt doen:

  • Hang gordijnen op (dikkere stof dempt meer, dunnere stof minder)
  • Leg een kleed voor de luidsprekers voor de eerste reflecties
  • Planten in de hoeken dempen het laag een beetje
  • Een boekenkast (gevuld :-)) is ideaal om galm te dempen. Wellicht een idee…
  • Een bank van leer reflecteert (veel) meer dan een stoffen bank!
  • Demping onder een salontafel kan onrust in de weergave verminderen!
  • Alles al geprobeerd? Laat eens een meting doen! Er zijn veel bedrijven die zaken kunnen meten en kunnen helpen…

Lengte of breedte?
In principe zeggen we: plaats in de lengte. Toch hoeft dat niet, volgens Wilson Audio. Zij zeggen dat het ook wel in de breedte kan, zolang de neutrale zone maar klopt. Houdt er echter rekening mee dat in de breedte plaatsen wel lastiger is. Zeker om dat voldoende afstand van de luidsprekers ook belangrijk is: te dicht op de luidsprekers klopt de imaging vaak niet meer. Wij leggen in dit verhaal daar ook het nodige over uit.

Conclusie
In principe kan iedereen met deze tips een setje luidsprekers correct plaatsen. Het is wat werk (neem een paar uur), maar eenmaal geplaatst, hebt u de luidsprekers wel goed staan! En dat is zeker een paar uur van uw kostbare tijd waard. Immers: u geeft ook veel geld uit aan uw hobby!

  • Dag Jaap,

    Ik ben nu al een paar maanden heel tevreden over mijn setje. Zoals je weet werd ik gek van de s-klank uit de speakers. Maar die is nu grotendeels verdwenen. Zou het kunnen dat mijn speakers na een jaar pas echt ingespeeld zijn?

    De softdometweeter is enorm gekalmeerd en de alumium woofer produceert nu voldoende strak laag. Of waren het toch de van den huls? De set is nog steeds bright and forward en mijn huis is nog steeds kaler dan kaal. Dat is niet veranderd.

    In elk geval is het nu een geluid dat eerder naar de frisse kant van neutraal neigt. Bijzonder transparant en snel. Ik ben nu ook wel aan deze sound gewend geraakt natuurlijk. Dus dat speelt ook mee.

    Maar toch één voorbeeld. Mazzy star met hope sandeval dicht bij de micro. Ik kan nu eindelijk genieten van die prachtige plaat. Ook die laatste met the warm inventions, waar ik nu naar luister, klinkt bijzonder goed zonder storende elementen. Toch vreemd allemaal.

    Ik ben heel benieuwd wat de dion zal doen in de set. Ik hou jullie op de hoogte. Eerst nog wat sparen.

    Vriendelijke groeten

    Geoffrey

  • Afstand tot achterwand is cruciaal. Door interferentie kunnen sommige lage tonen tot 6 dB worden versterkt, terwijl andere juist vrijwel worden uitgedoofd. Bij een grotere afstand tot de achterwand zul je daar minder last van hebben. Kan dit niet dan helpt soms een zwaar gordijn enigszins.

  • Hallo Jaap, ik heb onlangs twee PMC fact8 gekocht die in in de lengterichting in mijn huiskamer van 8*4 heb staan. Bank staat op de sweet spot. Naast een prachtig en transparant geluid mis ik de diepe bas in het geluid. Ik ben versterkers aan het testen (o.a. de NAD M22 gehad) en heb nu 2 monoblokken (ma 3.2) van AVM.
    Voor de speakers ligt een grote vloermat en er is veel hout en boeken in de kamer waardoor ik niet de reflecties heb van stenen muren en plavuizen. Zijn er nog andere factoren of moet ik een heel ander type versterker gaan proberen?

    • Lijkt mij wat stug dat het aan de AVM zou liggen.
      Frequencyrange 50 kHz
      Damping factor >200
      Rated Power 420 Watt (4 Ohm) / 220 Watt (8 Ohm)
      Lijkt mij voldoende om heel die PMC op te blazen

      Kan een kwestie van comb filtering zijn.
      Ze staan net te dicht of te ver van de muur
      http://www.genelec.com/answers-library
      Even kijken onder “I am not getting enough bass, do I have a backwall cancellation?”

      Nog beter is om een freqency sweep te doen en de response te meten: http://www.roomeqwizard.com/

      Aardige handleiding: http://audiophysic.de/aufstellung/index_e.html

      • Hallo Vincent,
        Dank voor je tips. Wat je zegt die AVM is meer dan genoeg. De hogere damping factor is overigens goed te merken t.o.v. de stereo sa 3.2.

        Ik had een staande golf niet verwacht omdat er tegenover de speakers veel ‘rommel’ is. De conussen zitten zo’n 60 cm van de achterwand wat in de gevarenzone zit volgens genelec. Ik ga puzzelen met opstelling en gordijnen.

  • Geef een reactie

    U dient aangemeld te zijn indien u iets wilt schrijven.


    Gerelateerde items? Zie ook: