Een luidspreker voor een genre? Onzin!

in Achtergronden (1.273) | Opinie (50) |


KEF X300A

OPINIE – Ik hoor het zo vaak: ik zoek een luidspreker die goed is voor klassiek. Of rock. Of house… Of wat dan ook. Ik geloof niet in een luidspreker die geschikt is voor een bepaald genre. Een luidspreker moet simpelweg het elektrisch signaal omzetten naar luchttrillingen! En dat doet de één beter dan de ander… Zo simpel is het. 

Iyngdorf demo ISE 2013

De bizarre Lyngdorf-demo bij ISE 2013. Dat speelde met gemak op 120 dB… en bloedje neutraal.

Het is een lastige taak die de luidspreker heeft. Het moet een vrij complex elektrisch signaal – waarin de muziek ‘opgeslagen’ ligt – omzetten naar trillingen in de lucht die wij kunnen waarnemen. Eigenlijk is het bezopen dat een luidsprekerunit dat kan. Want als je bedenkt hoe het systeem werkt, is het bizar dat daar nog muziek uit kan komen. Fabrikanten laten een conus met behulp van een elektrisch signaal op en neer bewegen. En dat – in geval van een gemiddeld tweewegsysteem tussen de pak ‘em beet 35 en 2000 keer per seconde en 2000 en vaak 20.000 keer per seconde! En daar komt dan muziek uit… fascinerend.

Neutraal

Het doel van een luidspreker is natuurlijk zo neutraal mogelijk zijn werk te doen. Kortom: het moet het elektrische signaal 1:1 omzetten in trillingen. Dat gaat natuurlijk niet. Er is altijd vervorming. En afhankelijk van de klasse waarin u shopt ligt dat of in luttele procenten (of soms onder de 1 procent) of boven de 10 procent.

Maar waar wil ik nu heen? Immers de kop stelt dat een luidspreker niet voor een bepaald genre geschikt is. Nee, dat klopt. Mijn punt is dat het doel van een luidspreker altijd is om het elektrisch muzieksignaal zo nauwkeurig mogelijk weer te geven. Of dat nu house, rock, blues, vocal of klassiek is maakt in principe niet uit.

Natuurlijk zijn er complexere muzieksoorten. Klassiek is doorgaans wat lastiger dan een vocal-stukje met een zangeres en een gitaar. Maar een degelijke, neutrale (voor zover mogelijk) luidspreker zal beide genres eer aan doen. Immers: is het niet de bedoeling dat een systeem gewoon weergeeft wat er op het medium staat?

Maar…?

De prachtige Lentus Audio Duo luidsprekers. Bijzonder open, neutraal en levendig. En wat een afwerking!

Deze Lentus Audio Duo maalt niet om wat voor genres we afspelen… Alles komt er gewoon uit zoals het erin gaat. Zo hoort het!

Er zijn natuurlijk slechte en goede luidsprekers. En er zijn luidsprekers die harder kunnen dan concurrenten. Maar dat zijn eigenlijk ontwerpbeperkingen. Ik heb weleens een oude Audio Physik Spark gehad. Die presteerde geweldig om middelmatige volumes, maar kon absoluut niet hard genoeg voor mijn smaak. Die ging dus weer snel de deur uit. De opvolger had deze beperking niet. Blijkbaar zagen de Duitsers ook in dat het niet zo’n handige stap was om de unit zo te beperken.

Smaak

Waar we natuurlijk niet omheen kunnen, is dat iedereen een smaak heeft. Iemand die van warm en wollig houdt, zal eerder uitkomen bij een luidspreker die het laag iets aanzet. En iemand die van open en luchtig houdt, zal eerder bij een speaker uitkomen die wat frisser is afgestemd. En in elke prijsklasse zal er wel een geschikt model zijn.

En wellicht hebben we hier een puntje te pakken. Mensen die van house houden, vinden diepe, lage tonen vaak wel lekker. Dus die komen dan automatisch uit bij een luidspreker die het laag wat meer aandikt. En wellicht houden mensen die van vocale muziek houden, wel van een opener klankbeeld.

Maar dat maakt de ene luidspreker niet per definitie meer geschikt voor een genre! De luidspreker met het open klankbeeld zal immers net zo goed house kunnen spelen dan de wat donkerder afgestemde vloerstaander. Of klassiek, of blues, of singer songwriter. Het is echter puur een kwestie van smaak welke ú geschikt vindt!

Conclusie

Luidsprekers komen in talloze vormen, soorten en maten. Het doel is echter gelijk: een elektrisch muzieksignaal zo accuraat mogelijk weergeven. Elke fabrikant probeert dat op zijn of haar manier. Aan het einde van de rit moeten ze echter allemaal hetzelfde kunnen: muziek maken. En dat onafhankelijk van het genre waar u van houdt!

  • Dag heren,

    Tot op heden is de discussie redelijk technisch van aard en zijn de standpunten duidelijk en met passie geschreven. Natuurlijk is de luidspreker zelf een issue alsmede de omgeving waarin gespeeld wordt en heeft ook de plaatsing in die ruimte een effect op het geluid. Toch is er ook nog een over het algemeen onderbelicht aspect aan de orde en wel het feit dat ieder mens psychologisch zo subjectief is als de pest in zijn keuze voor een set speakers. Als iemand een set speakers prachtig van uiterlijk vind is dat van invloed op zijn keuze omdat hij dan over het algemeen het geluid ook mooi wil vinden! Ook een stevige prijs is onbewust van invloed omdat we denken dat wat veel geld kost wel erg mooi moet zijn. Verder worden de signalen via de oren geleid naar de hersenen waar in feite de belevingswereld plaatsvind. Daarom is er ook nooit in het algemeen sprake van de beste speaker, hoogstens de beste speaker voor iemand persoonlijk. Ik denk dat er daarom ook zo veel merken en modellen worden geproduceerd.Het blijft echter altijd boeiend en gelukkig is iedereen vrij in zijn beleving van audio.

    • Helemaal mee eens. In heel veel gevallen speelt emotie een rol. Als ik chagrijnig ben – en dat ben ik weleens :) – test ik beter geen audio of cd’s. Grote kans dat het apparaat slecht uit de test gaat komen! Na een goede nachtrust en een lekkere kop koffie ziet de wereld er al veel beter uit.

      Mede om die reden is het naar mijn mening van belang dat metingen en luistertests elkaar aanvullen. En dat proberen we dus ook bij Alpha Audio. Het is onmogelijk om emotie uit te sluiten. En dat zou ook zonde zijn: emotie is beleving. En audio is er om de muziekbeleving te brengen. En dus emotie. Kortom: goede hifi moet emotie opwekken.

  • Dag Heren, ( Wat doen we fout ? )
    Over smaak valt zeker te twisten, smakelijk en smaakvol zelfs. Als bijdrage een paar losse opmerkingen en een conclusie:

    1 ? Waar het uiteindelijk allemaal op neerkomt, is dat je als luisteraar de ziel van de muziek kan voelen. Het gaat alleen maar over resolutie, kleuring of dynamiek voor zover die belangrijk is om muziek te kunnen ervaren. En aangezien er tussen mensen grote verschillen bestaan in hun manier van luisteren en waarnaar ze luisteren kunnen verschillen in resolutie, kleuring en dynamiek soms heel erg belangrijk zijn. En soms helemaal niet.

    2 ? Een luidspreker die de ?grote dynamiek? en bas goed weergeeft en verder in alles tekortschiet, is in de praktijk volkomen neutraal als hij gevoed wordt met een signaal waarin alleen die grote dynamiek en bas een grote rol spelen en de rest niet. Ons aller Rosie (AC/DC) heeft niets meer nodig dan dynamiek en bas om warmbloedig tot leven te komen. Vraagt iemand hier om resolutie of zijn er klachten over kleuring ? Dacht het niet!

    3 – We analyseren in containerbegrippen en daarmee slordig. ?Kleuring? kan zowel best lekker als afschuwelijk lelijk zijn.

    4 – Het muzikale eindresultaat is de prestatie van een hele installatie in een bepaalde ruimte. Ik heb de indruk dat die laatste nog steeds vreselijk wordt onderschat. De luidspreker wordt daarmee op twee manieren relatief: hij moet in de ruimte passen en in de installatie passen. Anders gezegd: om neutraal te kunnen klinken mag hij het soms niet zijn.
    Conclusie: alle boventaande punten zijn kanttekeningen bij de gedachte dat een luidspreker neutraal moet zijn. Maar toch is dat helemaal geen verkeerd idee. Want: Door je open te stellen voor muziek leer je anders te luisteren. Noten die ooit zielloos gepriegel leken, worden van leuke nuances tot een kern van een ontroerende interpretatie. Alleen neutrale speakers kunnen je die weg wijzen, ze kunnen de ziel van veel meer soorten muziek voelbaar maken. Voor een nieuwsgierige en onderzoekende geest zijn dit soort speakers de beste match.

  • Voor wat Uw voorbeeld betreffende de Spark aanging, klopt dat niet helemaal naar mijn ervaring. Ik heb de eerste generatie zelf zo’n 10 jaar gehad en deze kon welzeker loeihaard EN gecontroleerd, maar alleen met de correcte (lees: zware of beter: stabiele) versterking. De latere versies was inderdaad makkelijker tot grotere volumes te bewegen, maar die mistte dan weer de grote ruimtelijkheid, het zeer grote stereobeeld van de oorspronkelijke serie. Ik denk dus dat het geheel een stuk genuanceerder en wellicht complexer is dan hier voorgesteld wordt.

  • Oke duidelijk. Die insteek zal mij in ieder geval helpen bij mijn zoektocht naar een stereo installatie.

    Op basis van welke criteria kan ik dan het beste een stel speakers uitzoeken als ik eenmaal het budget heb vastgesteld?

    • Beste Gio,

      Het beste advies is en blijft: goed luisteren. Het liefst in de eigen ruimte, omdat akoestiek ook bepalend is. Daarbij: neem aardig wat muziek mee en wissel in genres tijdens het luisteren. Dan kun je goed horen of de speaker een echte allrounder is.

    • Aanvullend aan Jaap zijn post.
      Luidsprekers kiezen is geen kwestie van smaak maar voor alles een persoonlijke beslissing
      Om kwaliteitsluidsprekers enigszins objectief te beoordelen, maak ik altijd gebruik van een aantal van de criteria die de elektro-akousticus Joerg Jecklin ooit in zijn boek Luidsprekertechniek (Prisma Technica) heeft opgesteld.
      Een van de belangrijkste is het begrip informatieoverdracht ofwel oplossend vermogen.
      De belangrijkste opdracht die een luidspreker heeft is het zo onvervormd mogelijk omzetten van een elektronische muzikale boodschap in een akoestische. Voorwaar geen eenvoudige taak. Eigenlijk is de moderne luidspreker, ondanks alle HighTechgeneuzel, nog steeds een verrekt primitief medium, als je alleen al naar het rendement kijkt. De gemidelde luidspreker zet maar ongeveer 1% van zijn elektrische input om in muzikale informatie. Maar wees gerust, die 1% zijn dan ook van zeer grote klasse en met de moderne versterkertechniek is er bijna altijd voldoende porrie achter de hand om elke gewenste geluidsdruk te bereiken, binnen redelijke grenzen, dat wel. Popliefhebbers zullen me moeten vergeven, maar voor de beoordeling grijp ik toch in eerste instantie naar akoestische muziek, met name om ook de ruimtelijke afbeeldingaspecten erbij te kunnen betrekken.

      Een ander te beoordelen aspect is het aspect kleuring van de luidspreker. Hoewel je natuurlijk nooit het origineel bij de hand hebt, is ons gehoor best gevoelige voor onnatuurlijke verkleuringen. Een kelige tenor, een neuzige alt en een nieuwslezer met vloeipapier voor zijn mond, vroeger waren dit fenomenen die vaak voorkwamen bij weergevers. Tegenwoordig is het gebruik van betere conusmaterialen medeverantwoordelijk voor het ernstig terugdringen van dit soort vervormingen, toch zijn er nog vaak storende rudimenten te horen.
      Vandaar kom je meteen in een belangrijk criterium als de afbeeldingmaatstaf. De kunst van iedere weergever is het weergeven van muziek in de juiste verhoudingen. Instrumenten en instrumentengroepen moeten niet te groot worden weergegeven maar ook niet te klein. Vooral dat laatste is een probleem voor veel kleinere luidsprekers. Natuurlijk speelt daar de plaatsing daarbij ook een grote rol. Als je een kleinere luidspreker dichter tegen een muur plaatst krijgt hij wat meer body. Maar dat gaat bijna altijd ten koste van het stereobeeld,
      Nu zijn kleine luidsprekers bijna altijd in het voordeel. De kans dat de weergave los van de kast komt is een magnitude groter dan bij grotere en vaak bredere zuilluidsprekers. Ook de ruimtelijke afbeelding van akoestisch opgenomen muziek is vaak realistischer. Maar vaak gaat dan ten koste van dynamiek, zelfs als je heel veel versterkervermogen achter de hand hebt. De vervorming in de vorm van stress neemt al heel snel toe, zeker in een wat grotere gedempte luisterruimte. De beperking van de lagetonen weergave vanwege de kleine chassis neem je op de koop toe. Een liefhebber van 32 voets registers van Maarschalkerweerdorgels zal niet snel naar een kleine luidspreker uitkijken tenzij hij de hulp gaat inroepen van een actieve subwoofer (eventueel twee) die als een soort “fillerdriver” het ontbrekende gaat invullen.

  • En dan heb je nog die ‘akoestiek’ van de vele vele verschillende woonkamers + inrichting.
    Daar gaat het vaker mis denk ik. :-[
    Als je zo enkele foto’s van Hifi/surround-sets ziet of de diverse fora, dan kan jeje ook wel eens afvragen waarom nou juist dié (dure?) luidsprekers en dan zó slechte plaats geven. :$
    Even wat langer nadenken&lezen lijkt mij. ;-)

  • Dag Jaap, nog steeds een bekende discussie. Het is goed dat je de kat maar weer eens de bel aanbindt. Een luidspreker hoort precies als elke andere schakel in een muziekweergave keten neutraal te zijn. Wat je erin stopt, of dat nu mooi is of lelijk, pop, hiphop, renaissance koormuziek, hoort niet uit te maken. Maar het is lastig om de consument duidelijk te maken dat een luidspreker geen smaakproduct (meer) is. Als hij niet goed wordt voorgelicht gaat hij nog steeds uit van het aspect smaak. Maar smaak is in feite een korte termijn aspect. Natuurlijk kan ik het aardbeienijs van mijn favoriete Italiaanse ijsmaker heerlijk vinden, maar als ik het 14 dagen achtereen zou moeten eten dan denk ik dat ik er heel snel flauw van zal zijn. Luidsprekers kiezen is een veel complexer proces dan zoals een paar populaire merken propageren: 10 minuten een populair moppie met veel bas en veel hoog laten horen. Er zijn een aantal goed hanteerbare criteria waarmee je je luidsprekerkeuze kunt objectiveren. Ze worden alleen veel te weinig gehanteerd. . .

    • Dag Bert,

      Ja, een bekende discussie. Maar wel een interessante! :-). En blijkbaar nodig, want er zijn volgens mij maar weinig liefhebbers die zich bewust zijn van dit feit. Ze zien een luidspreker nog steeds als een smaakmaker. En dat is het ook wel een beetje, want ik heb nog maar weinig modellen gehoord die gewoon neutraal spelen. Ook heel prijzige modellen.

      Je slaat de spijker op zijn kop met het verveel-element. De muziek die je in de installatie legt, moet boeiend zijn. Als componenten kleuren, gaat dat zeker vervelen!

  • Maar geeft de mate van meer of minder laag, meer of minder midden etc niet het karakter weer van een speaker?
    En bepaalt een karakter ,net als bij mensen, niet de mate of iemand/iets meer of minder geschikt is voor een bepaalde functie?
    Zo heb ik van de week een stel speakers beluisterd die stemmen en akoustische muziek uitstekend weergaven, maar die verzaakten wanneer er een hoorbare bas wenselijk was.(zoals bv bij live jazz)

    • Ik snap heel goed uw punt. Maar naar mijn mening – en daarom is dit ook een opiniestuk – moet een luidspreker gewoon geschikt zijn voor alle genres. Als het goed is, kan het net zo goed laag weergeven als hoog. goede, full range luidsprekers, meten ook gewoon + / – 3dB op de referentie-as. Overigens heb ik ook prima speakers gehoord met een bereik van 50 Hz tot 20 kHz. En die gaven net zo goed livemuziek als klassiek, als house, als jazz weer. Natuurlijk kán je wat sublaag missen, maar dat is ook een kwestie van smaak. En dat heeft naar mijn idee niet direct iets te maken met of hij geschikt is voor een bepaald genre.

      • Ik neem aan dat uw karakter er mede debet aan is dat u geschikt bent voor hifi-recensent. U bent waarschijnlijk ook gewoon geschikt voor het schrijven over diverse onderwerpen, maar iets in uw karakter maakt u meer geschikt voor het recenseren van hifi. Wellicht zou u ook prima recensies kunnen schrijven over theater, auto’s of games.
        In dat licht zie ik de termen karakter en geschiktheid ook voor luidsprekers.

        De auto industrie gebruik ik vaak als vergelijking, excuseer me als de vergelijking mank gaat.
        De meeste auto’s zijn geschikt om je van A naar B te verplaatsen, maar de ideale woon-werk verkeer auto zal er wellicht anders uitzien dan de ideale auto waar je mee van Amsterdam naar Nice rijdt. Dat wil nog niet zeggen dat je met de woon-werk auto niet naar Nice kan rijden.

        En de een noemt het dan minder geschikt, maar hij doet het wel altijd. En misschien is dat dan ook een kwestie van smaak zoals u zegt? Maar misschien is het dan ook een kwestie van andere behoeftes?

        • Beste Gio,

          Het is geen slechte vergelijking hoor. Alleen is het zo dat bijvoorbeeld een Formule-1 auto specifiek voor racen wordt gemaakt. En bijvoorbeeld een Smart voor stadsverkeer. Een Audi A8 is bedoeld voor snelwegverkeer… rustig en comfortabel van A naar B. Kortom: autofabrikanten fabriceren bepaalde modellen specifiek voor een type gebruiker. Daar stemmen ze het onderstel ook op af.

          Bij luidsprekers zou dat eigenlijk niet moeten. Het doel van een hifisysteem is het elektrisch signaal zo accuraat mogelijk omzetten in luchttrillingen. Pas als dat lukt, heb je precies wat er op het plaatje staat. Wellicht voegen bepaalde fabrikanten wel wat toe, om een bepaalde klankkleur te krijgen. Maar mijn ervaring is – en dat zegt Bert Oling ook – dat het gaat vervelen op termijn.

  • Geef een reactie

    XHTML: U kunt deze tags gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>


    Gerelateerde items? Zie ook: